Ünvanla Lobi Olmaz: Gümüşhane’de STK Enflasyonu ve İcra Yanılgısı

Gümüşhane’nin adıyla tabela çok; dosya az. Dernek var, federasyon var, konfederasyon
hevesi var… Peki icra nerede?
Hukukla başlayalım. Dernekler Kanunu, “üst kuruluş”u tarif ediyor: Derneklerin kurduğu
federasyon, federasyonların kurduğu konfederasyon… Hepsi tüzel kişilik. Ama aynı kanun
bir sınır daha koyuyor: Federasyon ve konfederasyonlar temsilcilik dışında, her ne ad
altında olursa olsun başka bir örgüt kuramaz.
Bu cümle, “konfederasyon kurduk mu icra da gelir” zannını daha doğmadan bitirir. Üst
kuruluşun görevi; vitrin kurmak değil, temsil etmek, koordine etmek, dosya üretmek ve
takip etmektir.
Şimdi soruyorum: Gümüşhane için 20 yıldır konuştuğumuz başlıklar ortada duruyor. Köse
Havalimanı, Süleymaniye turizm ve spor kompleksi, Süleymaniye’nin imar planı, “kara tren
yolu” diye konuşulan hat… Bu işlerin hangisinde, STK’lar ve vekiller bir araya gelip “Biz
Gümüşhane lobisiyiz; istediğimizi almadan dağılmıyoruz” diye takvimli ve dosyalı bir irade
koydu? Koymadı.
O zaman “federasyon mu, konfederasyon mu?” tartışması tek başına neyi çözer? Hiçbir şeyi.
Çünkü mesele isim değil; iş. Unvan değil; icra disiplini. Bu yüzden ben, tabelayla güç
devşirme gayretine “güç” demiyorum; ünvan enflasyonu diyorum.
Bakın, kanun derneklerin iç denetimini esas alıyor. Denetim rapor, rapor da hesap verirliktir.
Gümüşhane’de yüzlerce STK’nın varlığından söz ediliyor; ama çoğu, belli makamlara “Bizi
de görün” mesajı üretmenin ötesine geçemiyor. İtiraz eden keşke olsa; çünkü itiraz, rekabet
doğurur; rekabet de performans.
Peki “yaptırım gücü” nedir? Şehrin menfaati için devlet kapısını aşındırmak, sözle değil
dosyayla olur. Şu iki örnek bile bize ölçüyü gösterir:
 GÜSİAD, yatırım ve iş dünyasına rehberlik edecek biçimde çok sayıda sektörde
fizibilite raporu hazırlanması gibi somut çıktı dilini konuşabiliyor.
 GÜBDER, Ankara’da ve Cumhurbaşkanlığı Külliyesi gibi kapılarda temas kurmuş;
fakat temasın kıymeti, fotoğrafla değil takiple ve sonuçla ölçülür.
Demek ki kapıya gitmek yetmiyor; kapıdan netice almak gerekiyor.
Türkiye’de lobicilik, ABD/AB’deki gibi kayıt ve şeffaflık rejimi olan tek bir “lobi kanunu”
disiplinine bağlanmış değil; dolayısıyla iş, daha çok kurumların teamülleri ve sizin
ciddiyetinizle yürür.
Ama vatandaşın ve STK’nın elinde meşru araçlar var: dilekçe hakkı ve bilgi edinme
mekanizmaları.
Yani “yaptırım” arayan, önce hukukun verdiği bu kanalları kurumsal bir takvime bağlamak
zorunda.
Şimdi konfederasyon heveslilerine bir “10 soruluk gerçeklik testi” bırakıyorum. Bunların
cevabı yoksa, konfederasyon; tabeladan ibarettir:
1. Gümüşhane için ilk 3 icra hedefiniz nedir? (Tek sayfa ajanda)

2. Her hedef için sahip (sorumlu kişi/komite) kim?
3. Her hedef için maliyet/fayda ve hukuki/idarî yol haritası var mı?
4. Hangi kurumla, hangi tarihte, hangi gündemle görüşeceksiniz?
5. Görüşme sonrası 30-60-90 gün takip planı var mı?
6. Üyeleriniz aidat dışında hangi uzmanlığı masaya koyuyor?
7. Yılda kaç kez kamuya açık faaliyet/performans raporu yayımlayacaksınız?
8. Başarısızlık halinde içeride hesap soran mekanizmanız var mı?
9. Siyaset üstü kalıp, her vekille çalışacak kurumsal diliniz var mı?
10. En önemlisi: Bu organizasyon şehir için mi, yoksa “biz de varız” hissi için mi?
İşte bütün mesele burada: Gümüşhane’nin menfaati, ünvanla değil; dosyayla, takiple,
şeffaflıkla korunur. Üst kuruluş kurmak isteyen buyursun; ama önce “rica makamı” ile “icra
kapasitesi” arasındaki farkı bilsin. Çünkü hukuk size tabela değil, sorumluluk verir.
Gümüşhane:27.01.2026
Yusuf Sadık. Eğitimcii Yazar-Gazeteci.Emekli Milli Eğitim Müdürü.