İnsan bazen bir yerden ayrılmak için değil, artık orada kalamadığını kendisine itiraf edebilmek için uzun zaman harcar. Netliğin müptelasıyım. Karla karışık yağmuru bile sevmem. Yağmur yağacaksa yağsın, kar yağacaksa kar. Gökyüzü bile ne yapacağına karar veremiyorsa insanın içindeki karmaşaya nasıl tahammül edilebilir ki? Ben, adı konulmamış duygulardan, yarım bırakılmış cümlelerden, ne olduğu belli olmayan ilişkilerden, ucu açık ihtimallerden yoruluyorum. Bir şeyin bir adı, bir karşılığı, bir istikameti olsun istiyorum. Çünkü belirsizliğin insanı nasıl yavaş yavaş tükettiğini biliyorum. Ne var ki hayat, insanın tercih ettiği açıklıkta ilerlemiyor. Bazen en net olduğumuzu düşündüğümüz yerde bile kendimizden emin olamıyoruz. Bir kararın eşiğinde, bütün gerekçelerimiz hazırken tek bir duygunun karşısında çaresiz kalabiliyoruz. Akıl git diyor, kalp henüz değil. İnsan da ikisinin arasında, kendi hayatına misafir gibi yaşamaya başlıyor.

Başladığım yere zor dönerim. Bu, bir gurur meselesi değil. Bir inat hiç değil. Sanırım ben, bir yerden ayrılırken yalnızca orayı terk etmiyorum. Orada bıraktığım hâlimi de geride bırakıyorum. Bir insanın yanında kurduğum cümleleri, bir zamanlar inandığım ihtimalleri, kendime yakıştırdığım hayalleri de orada bırakıyorum. Geri dönmek istediğimde ise bütün bunların artık aynı yerde, aynı biçimde durmadığını görüyorum. Çünkü insanın içinde bir şeyler değişiyor. Üstelik bu değişim her zaman büyük kırılmalarla gerçekleşmiyor. Bazen söylenmeyen bir söz, bazen cevapsız bırakılan bir soru, bazen de defalarca görmezden gelinen küçücük bir ayrıntı insanın iç dünyasında büyük bir yer değişikliğine neden oluyor. Dışarıdan bakıldığında hiçbir şey olmamış gibi görünüyor. Oysa içeride muhakkak bir mutasyon söz konusu.

Bir sabah uyanıyorsun ve eskiden seni mutlu eden şeyin artık sana iyi gelmediğini fark ediyorsun. Bir zamanlar vazgeçilmez sandığın bir insanın yokluğuna alışmaya başladığını, bir zamanlar dönmek için can attığın bir yerin artık sana ait hissettirmediğini görüyorsun. Ne zaman değiştiğini bilmiyorsun. Hangi gün, hangi saat, hangi cümle seni senden uzaklaştırdı, hatırlamıyorsun. Yalnızca artık eskisi gibi olmadığını biliyorsun. İşte insanın en tuhaf çelişkisi burada başlıyor: Değiştiğini bilmek ama değişimin gerektirdiği kararı verememek. Çünkü bazen bir gidiş vardır. Bunu bilirsin. Önünde bir yol, geride bırakman gereken bir hikâye, kapatman gereken bir kapı vardır. Gitmek için bütün şartlar oluşmuştur. Hatta kalmanın sana neye mal olduğunu da defalarca hesaplamışsındır. Fakat yine de gidemezsin.

Neden?

Belki de insan her zaman bulunduğu yeri sevdiği için kalmaz. Bazen orada bıraktığı anılara ihanet etmek istemez. Bazen verdiği emeğin boşa gitmesini kabullenemez. Bazen bir zamanlar çok inandığı bir şeyin artık mümkün olmadığını kabul etmek, o şeyin kendisini kaybetmekten daha ağır gelir. Çünkü gitmek, yalnızca bir yerden uzaklaşmak değildir. Gitmek, bir ihtimalden vazgeçmektir. Henüz yaşanmamış ama yaşanabileceğine inanılmış bütün güzel günleri de beraberinde götürmektir. Bir gün her şeyin düzeleceğine dair kurduğun o sessiz anlaşmayı feshetmektir.

İnsan bazen yaşadıklarından değil, yaşayamadıklarından kopamaz. Belki de bu yüzden vedalar bu kadar uzun sürüyor. Bir insanın hayatından çıkması, onunla ilgili bütün duyguların da aynı anda çıkacağı anlamına gelmiyor. Kapıyı kapatıyorsun ama zihninde açık kalan pencereler var. Bir daha dönmeyeceğini söylüyorsun ama bazı cümlelerin hâlâ bir cevap bekliyor. Bitti diyorsun ama içindeki bir taraf, bitişin kesinleşmesini değil, bir istisna gerçekleşmesini istiyor. İşte bu, insanın kendisine bile açıklamakta zorlandığı bir hâl. Gitmek istememekle kalmak istememek arasındaki o dar, karanlık koridor... Bir tarafta artık sana iyi gelmeyen bir gerçek, diğer tarafta vazgeçmek istemediğin bir ihtimal. Bir tarafta kendine duyduğun sorumluluk, diğer tarafta geçmişine duyduğun bağlılık. İkisi de senden bir şey istiyor. Sen ise bir türlü hangisine yetişeceğini bilemiyorsun. Üstelik en yorucu olanı, bu kararsızlığın dışarıdan çoğu zaman anlaşılmaması. İnsanlar karar vermeni bekliyor. Git ya da kal. Bitir ya da devam et. Sanki insanın iç dünyası iki seçenekli bir soruymuş gibi... Oysa bazı kararlar bir anda verilmez. İnsan önce içinde ayrılır. Sonra alışır. Sonra kabullenir. En sonunda da bedeni, ruhunun çoktan vardığı yere doğru hareket eder. Belki de gitmek dediğimiz şey, bir gün ansızın bavul hazırlamak değil; uzun zamandır içimizde devam eden bir vedanın son cümlesini kurabilmektir.

Fakat burada başka bir tehlike var: İnsan, beklediği değişimin bir gün mutlaka gerçekleşeceğine inanarak kendisini yıllarca aynı yerde tutabilir. Bir özrün, bir açıklamanın, bir fark edişin, bir dönüşün ihtimaline gereğinden fazla anlam yükleyebilir. Oysa hayat, bizim hazır olmamızı beklemiyor. Zaman geçiyor. Biz beklediğimiz yerde kalırken hayatımızın geri kalanı sessizce eksiliyor. Belki de kendimize sormamız gereken en ağır soru şu: Bir şeyin değişmesini mi bekliyoruz, yoksa değişmeyeceğini bildiğimiz hâlde ondan vazgeçemiyor muyuz?

Bu sorunun cevabı bazen insanın bütün hayatını değiştirebilir. Ben hâlâ netliğin müptelasıyım. Hâlâ karla karışık yağmuru sevmiyorum. Hâlâ bir şeyin ne olduğunu bilmek, nereye ait olduğunu anlamak, hangi yöne gittiğini görmek istiyorum. Ama artık anlıyorum ki insanın en büyük belirsizliği, dışarıdaki dünyanın kararsızlığı değil, kendi içinde birbirine zıt iki hakikati aynı anda taşıyabilmesidir.

Hem gitmek isteyip hem kalmayı özlemek...

Hem vazgeçip hem bir ihtimali saklamak...

Hem artık eskisi gibi olmadığını bilip hem de eski hâline dönmeyi dilemek...

Belki de bütün mesele budur: İnsan bazen bir yere dönmek istemez ama orada bıraktığı kendisini özler. Bir insanı değil, onun yanındayken olduğu kişiyi arar. Bir geçmişi değil, o geçmişte henüz hayal kırıklığına uğramamış hâlini özler. Ve belki de en büyük yanılgımız, özlediğimiz şeyin hâlâ bizi beklediğini sanmaktır. Oysa bazı yerler değişmez, bazı insanlar değişir. Bazı hikâyeler kaldığı yerden devam edebilir ama bazı insanlar artık o hikâyenin eski karakteri değildir. Benim meselem de belki tam olarak bu. Bir gidişin var olduğunu biliyorum. Yolun nereden geçtiğini, nereye vardığını da az çok görüyorum. Fakat insan bazen gideceği yeri bilse de geride bırakacağı duyguların nereye gideceğini bilemiyor. Belki henüz hazır değilim. Belki de hazır olmayı beklemek, kendime söylediğim en zarif erteleme biçimi. Yine de şunu öğrendim: Her kalış bir tercih, her gidiş bir cesaret değildir. Bazen insan kalırken de vazgeçer, giderken de sevmeye devam eder. Bazen bir kapıyı kapatmak, ardında kalan her şeyi inkâr etmek değil, artık o kapının önünde kendini tüketmemektir. Ve insanın kendisine yapabileceği en büyük haksızlık, bir zamanlar çok sevdiği bir şeyin hatırına, artık kendisi olmaktan vazgeçmesidir. Belki bir gün gideceğim. Belki bir sabah, içimdeki bütün itirazlar susacak ve ayaklarım nihayet aklımın gösterdiği yöne dönecek. O gün geldiğinde ardıma bakar mıyım, bilmiyorum. Ama artık şunu biliyorum: Geri dönmek zorunda değilim. Çünkü başladığım yere döndüğümde aynı insanı bulamayacağım. İnsan bazen gitmek için bir neden aramaz. Gitmesi gerektiğini zaten bilir. Yalnızca bir zamanlar kalmak için kendisine verdiği bütün sözleri bozacak gücü toplamaya çalışır. Ve bazı vedalar, insanın bir başkasına değil, artık olamayacağı eski kendisine söylediği son sözdür.