Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ebediyete intikalinin 88. yıl dönümünde anlamlı ve kapsamlı bir bilimsel buluşmaya ev sahipliği yaptı. Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü’nün ortaklaşa düzenlediği “Batı Basınında Atatürk’ün Ölümü” başlıklı konferans, akademik kadro ve öğrencilerden büyük ilgi gördü. 10 Kasım 2026 Salı günü saat 13.00’te başlayan programın konuşmacılığını Gümüşhane Üniversitesi’nden Doç. Dr. Şenay Yanar üstlendi.
Konferansın açılışında, Atatürk’ün hayatının askeri ve siyasi mücadelelerle dolu devasa kapsamına dikkat çekilerek, bugün televizyon programlarından kitap çalışmalarına kadar her alanda onun düşünce dünyasının ne kadar geniş olduğunun görüldüğü ifade edildi. Konuşmanın temel ilham kaynağının bu konuda daha önce yapılan araştırmalar olduğunu belirten Doç. Dr. Şenay Yanar, 8 yıllık geçmişe sahip olan bu çalışmayı güncel veriler ve son dönemde yapılan akademik katkılarla harmanlayarak dinleyicilere sundu. Derli toplu yapılan son araştırmalara göre, Atatürk’ün vefat ettiği gün olan 10 Kasım’da haberlerin henüz tam olarak yansımadığı, ölüm ve sonrasında kimin başa geçeceği ile ilgili haberlerin 11 Kasım tarihli yerli ve yabancı basında netleşerek toplam 211 adet haberle yer bulduğu aktarıldı.
Batı Basınında "İsyancı General"den Kahramanlığa ve Asılsız Haberlere
Sınav döneminde olan öğrencilerin yoğun temposu göz önünde bulundurularak aşırı akademik ve teorik boğuculuktan uzak tutulan sunum, dönemin gazete örnekleriyle zenginleştirildi. Konuşmada, Atatürk’ün Batı basınında ilk olarak I. Dünya Savaşı yıllarında "Anafartalar Kahramanı", ardından Millî Mücadele’nin ilk günlerinde "İsyancı General" ve sonrasında ise ulusal direnişin kahramanı olarak yer bulduğu vurgulandı. 1919 yazından 1938 sonbaharına kadar dünya basınında geniş bir yer edinen Atatürk hakkında, tarihler henüz 1922’yi gösterirken ve ortada hiçbir sağlık sorunu yokken Chicago Daily Tribune ve New York Times gibi köklü Amerikan gazetelerinde "Mustafa Kemal öldürüldü mü?" şeklinde asılsız haberlerin çıkarıldığı hatırlatıldı. Bu tür haberlerin Millî Mücadele hareketini zayıflatma amacı taşıyabileceği ihtimaline değinilirken, sonrasında Batı basınında bu yanlış bilgilere dair herhangi bir tekzip yayınlanmadığı ifade edildi.
1929 Felç İddiaları ve Tarihi Balkon Konuşması
Atatürk’ün Trablusgarp’tan beri taşıdığı göz rahatsızlıkları, cephelerdeki yoğun mesaisi ve 1927’deki koroner spazm gibi gerçek sağlık sorunlarının zaman zaman Avrupa’da abartılı felç veya ölüm dedikodularına zemin hazırladığına değinildi. Özellikle 1929 yılı Ağustos ayında çıkan felç iddialarına karşılık Atatürk’ün, Fethi Okyar’ın evinin balkonundan halka hitaben yaptığı "Gördüğünüz tüm yurttaşlarımı, hayatımı sizlerin geleceğine adamış bu adamın sağlığının yerinde olduğunu ve daha uzun seneler sizin için çalışacağını söyleyiniz" sözleriyle halkı sakinleştirdiği ve "Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek demek değildir; benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu yeterlidir" diyerek tarihi bir mesaj verdiği aktarıldı.
1938 Sonbaharı ve Dünya Basınında Yankılanan Büyük Yas
1938 yılının bahar aylarından itibaren yabancı basında yer alan haberlerin gerçek sağlık durumunu yansıttığını belirten Doç. Dr. Şenay Yanar, vefat gününün ardından dünya medyasının gösterdiği büyük tepkileri paylaştı. Fransız Le Figaro ve Le Matin, İngiliz The Times ve The Irish Times gibi önde gelen gazetelerin Atatürk’ün vefatını ilk sayfalarından duyurarak onun askeri dehasını, Montreux Boğazlar Sözleşmesi’ni ve modern Türkiye’nin kuruluşunu detaylı biyografilerle okuyuculara aktardığı ifade edildi. Millî Mücadele döneminde savaşılan Yunanistan’da bayrakların yarıya indirilmesi, Başbakan Metaxas’ın "Atatürk sadece modern Türkiye’nin değil, Türk-Yunan barışının da mimarıdır" sözleri ve Macaristan Parlamentosu'nun özel oturum düzenlemesi uluslararası vefanın en çarpıcı örnekleri olarak sıralandı.
Anadolu Basını ve Hatırayı Yaşatma Önerileri
Anadolu basınının ve yerel gazetelerin "Ölümleri yenen bir yiğit öldü bugün" manşetleriyle duyurduğu derin yasın yanı sıra, vefatın hemen ardından Ankara Meclisi ve Tan gazetesi öncülüğünde Çankaya Köşkü’nün müze yapılması, gençliğe hitabenin kitaplarda yer alması, her ilde örnek köyler kurulması ve adının yaşatılması gibi somut önerilerin gündeme geldiği aktarıldı. Etkinlik, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün ebediyete intikalinin 88. yılında derin bir saygı, minnet ve rahmetle anılmasıyla son buldu.
