Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait Kültürel Miras İstatistikleri sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Doğu Karadeniz’in köklü tarihi, mimari mirası ve asırlık yerleşim dokusuyla öne çıkan kenti Gümüşhane’de koruma altına alınan taşınmaz kültür varlığı sayısı, yürütülen yoğun saha ve tescil çalışmaları neticesinde bir önceki yıla kıyasla yüzde 28 oranında dikkate değer bir artış göstererek 642’ye yükseldi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ilgili koruma kurullarının bölgede yürüttüğü envanter güncelleme hamleleri, kentin binlerce yıllık geçmişini belgeleyen tarihi yapıların yasal koruma şemsiyesi altına alınmasını hızlandırdı.
Sivil Mimarlık Örneklerinde Yüzde 96'lık Rekor Artış
TÜİK raporunda yer alan ayrıntılı verilere göre, Gümüşhane’deki kültür varlıklarının kategorik dağılımında en radikal sıçrama sivil mimarlık örneklerinde gerçekleşti. Kent genelinde uzman ekiplerce sürdürülen alan taramaları neticesinde resmi tescilli sivil mimarlık örneği sayısı 128’den yüzde 96 gibi rekor bir artışla 251’e fırladı. Bölgeye özgü taş ve ahşap işçiliğinin en nadide örneklerini sunan tarihi Gümüşhane evleri, konaklar ve geleneksel sivil yapılar, yapılan bu tescil atağıyla koruma statüsü kazanarak resmi devlet envanterindeki yerini perçinledi.
Kentin diğer tarihi ve kültürel yapı stoğundaki sayısal değişimler ise şu şekilde tablolara yansıdı:
İdari Yapılar: Hükümet konakları ve kamu idare binalarındaki tescillerle 6’dan 7’ye çıktı.
Kültürel Yapılar: Kütüphane, mektep ve sosyal yapılar 131’den 135’e ulaştı.
Endüstriyel ve Ticari Yapılar: Tarihi fırın, değirmen ve dükkân gibi alanlar 2’den 3’e yükseldi.
Dinsel Yapılar: Cami, kilise, şapel ve çeşme gibi tescilli dinsel eserler 187’den 195’e ulaştı.
Tarihi Kalıntılar: Ören yerleri ve yapı kalıntıları 21’den 23’e yükseldi.
Sabit Kalan Varlıklar: Kent envanterinde yer alan şehitlik sayısı 1, askeri alan sayısı 16 ve tarihi mezarlık sayısı 11 olarak sabit kaldı.
Sit Alanı Haritası Yeniden Çizildi: Tarihi Sit Sayısı 8’e Çıktı
Arkeolojik ve kentsel sit alanlarında yürütülen bilimsel incelemeler, Gümüşhane’nin koruma haritasında da önemli güncellemeleri beraberinde getirdi. Verilere göre kentteki tarihi sit alanı sayısı 3’ten 8’e yükseldi. Kentin tarihi şehir dokusunu temsil eden kentsel sit alanı sayısı 1’den 2’ye çıkarken, kentsel arkeolojik sit alanı sayısı 2 olarak korundu. Öte yandan, yapılan alan sınırlandırma ve revizyon çalışmaları sonucunda tescilli arkeolojik sit alanı sayısı 25’ten 24’e geriledi.
Gümüşhane Müzesi’nde Bin 496 Eser Envanterde Kayıtlı
TÜİK’in 2025 yılı Kültürel Miras İstatistikleri, kentin müzecilik verilerini ve sahip olduğu taşınır kültür varlıklarını da gözler önüne serdi. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı 1 adet müzenin aktif olarak hizmet verdiği kentte, Gümüşhane Müzesi envanterinde toplam bin 496 adet eser koruma altında bulunuyor.
Kayıtlı taşınır eserlerin türlerine göre dağılımında sikke koleksiyonları başı çekti. Müze envanterinde 843 adet tarihi sikke bulunurken, bölgenin etnografik yapısını yansıtan 527 adet etnografik materyal ve bölgedeki kazılardan elde edilen 126 adet arkeolojik eser muhafaza ediliyor. Resmi TÜİK raporunda 2025 yılı için müzede ziyaretçi kaydı yer almadı.