Gümüşhane’nin Kelkit ilçesine bağlı Aydoğdu köyü ve çevresinin kelebek faunasını ortaya çıkarmak amacıyla başlatılan bilimsel araştırmalarda ilk kapsamlı ön rapor tamamlandı. Yöre halkı tarafından "Aydoğdu Kelebek Vadisi" olarak adlandırılan bölgede 5 familyaya ait 54 kelebek türü tespit edilirken, Türkiye'ye endemik ve uluslararası kırmızı listede nesli tehlike altında yer alan "Polyommatus tankeri" türünün varlığı bilim dünyasında büyük heyecan yarattı.
Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu geçiş ikliminin kesişim noktasında yer alan Gümüşhane, eşsiz doğal ekosistemi ve zengin biyoçeşitliliğiyle bilimsel araştırmalara ev sahipliği yapmaya devam ediyor. Kelkit ilçesine bağlı Aydoğdu köyü ve yakın çevresinde yürütülen saha incelemeleri sonucunda hazırlanan faunistik araştırma raporu, kentin doğa turizmi ve biyolojik çeşitlilik potansiyelini bir kez daha gözler önüne serdi.
Kelebek Gözlemcisi Öğretmen Vehbi Yalçın, Erciyes Üniversitesi Dr. Öğr. Üyesi Evrim Karaçetin-Bell ve Gümüşhane Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kemal Kurt’tan oluşan uzman araştırma heyeti, aylarca süren arazi çalışmalarının ardından elde edilen bulguları detaylı bir rapor haline getirerek Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız’a sundu.
Makamda Kapsamlı Sunum: "Aydoğdu Bir Ekolojik Sığınaktır"
Rektörlük makamında gerçekleşen kabulde, araştırma ekibinden Vehbi Yalçın ve Prof. Dr. Kemal Kurt, saha gözlem süreçleri, vadi tabanının mikroklima özellikleri ve türlerin mevsimsel dağılımları hakkında Rektör Prof. Dr. Oktay Yıldız’a sunum yaptı.
Hazırlanan ön raporda;
Gümüşhane ve Aydoğdu köyünün biyocoğrafik nitelikleri,
Bölgedeki vegetasyon (bitki örtüsü) ve mikrohabitat çeşitliliği,
Alanda tespit edilen 54 kelebek türüne ait yüksek çözünürlüklü makro görseller,
Belirlenen türlerin Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) standartlarına göre uluslararası kırmızı liste kategorileri kapsamlı bir şekilde yer aldı.
54 Tür Kayıt Altına Alındı: "Bu Sadece Bir Başlangıç"
Saha gözlemleri neticesinde Aydoğdu köyü ve çevresinde 5 farklı familyaya mensup toplam 54 kelebek türünün varlığı belgelendi. Araştırma ekibi, Türkiye'nin yaklaşık 370 kelebek türüne ev sahipliği yaptığını ve bunların 45’ten fazlasının endemik (sadece Türkiye'ye özgü) olduğunu hatırlatarak; İlkbahar ve Yaz dönemlerini kapsayacak tüm bir sezona yayılı detaylı çalışmalarla bölgedeki tür sayısının katlanarak artacağını öngördüklerini ifade etti.
Kırmızı Listedeki Endemik Tür 'Polyommatus tankeri' Sahada Bulundu
Araştırmanın en çarpıcı ve bilimsel açıdan en değerli bulgusu ise Türkiye'ye endemik ve son derece sınırlı bir coğrafi yayılışa sahip olan Polyommatus tankeri (de Lesse, 1960) türünün Aydoğdu Vadisi'nde gözlemlenmesi ve fotoğraflanması oldu.
Türkiye'de nesli ciddi tehdit altında bulunan türler arasında gösterilen bu nadir kelebeğin bölgedeki varlığı, Aydoğdu Kelebek Vadisi'nin ekolojik koruma ve alan yönetimi açısından taşıdığı kritik önemi kanıtladı. Uzmanlar; yüksek rakımlı açık alanların, bakir çayırlıkların, vadi tabanlarının ve nemli mikrohabitatların bir arada bulunmasının, farklı ekolojik beklentilere sahip hassas kelebek türlerinin aynı peyzaj bütünü içinde yaşamalarını sağladığını vurguladı.
Kelebekler Neden Bu Kadar Önemli?
Raporda kelebeklerin sadece görsel bir şölen sunmadığı, aynı zamanda doğadaki en hassas biyoindikatör (biyolojik gösterge) gruplarının başında geldiği altı çizildi. Çevresel kirliliğe, iklim değişikliğine ve habitat tahribatına çok hızlı reaksiyon veren kelebeklerin varlığı;
Ekosistem Sağlığı: Doğal yaşam alanının ne kadar el değmemiş ve sağlıklı olduğunu gösterir.
Tozlaşma ve Biyoçeşitlilik: Çiçekli bitkiler arasında polinasyon (tozlaşma) sağlayarak flora çeşitliliğinin devamlılığını temin eder.
Ekoturizm ve Bilim: Kelebek gözlemciliği (butterfly watching) sayesinde bölgeye nitelikli doğa turizmi ve bilimsel araştırma imkânı kazandırır.
Rektör Prof. Dr. Oktay Yıldız: "Doğal Değerlerimizi Bilimle Tescilliyoruz"
Raporu dikkatle inceleyen ve araştırma ekibine katkılarından dolayı teşekkür eden Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız, kentin biyolojik zenginliklerinin ortaya çıkarılmasının akademik ve bölgesel kalkınma açısından hayati önemde olduğunu söyledi.
Rektör Yıldız konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
"Gümüşhane’mizin sahip olduğu eşsiz biyolojik çeşitliliğin bilimsel metotlarla ortaya çıkarılması, kayıt altına alınması ve belgelenmesi son derece kıymetlidir. Aydoğdu Kelebek Vadisi’nde gerçekleştirilen bu özverili çalışma, şehrimizin doğal zenginliğinin boyutlarını göstermesi bakımından tarihi bir başlangıç niteliğindedir. Üniversite olarak şehrimizin hem doğal hem de kültürel mirasını araştırmayı, bilim dünyasına kazandırmayı ve gelecek kuşaklara koruyarak aktarmayı temel bir sorumluluk olarak görüyoruz. Emeği geçen tüm hocalarımızı ve araştırmacılarımızı tebrik ediyorum."
