Gümüşhane Valiliği koordinesinde yürütülen ve Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) Teknik Destek Programı kapsamında fonlanan “Karabuğday ve Glutensiz Ürünlerde Katma Değer Zinciri Analizi ve Yatırım Öncelikleri” projesinde saha araştırmaları ve analiz süreci başarıyla tamamlandı. KocamanARGE Danışmanlık firmasından Öğr. Gör. Mehmet Kocaman tarafından yürütülen proje ile Gümüşhane’nin alternatif tarım potansiyeli tescillenirken, şehri glutensiz gıda sektöründe bölgesel bir üs haline getirecek stratejik yatırım haritası da netleşti.
Proje kapsamında gerçekleştirilen saha çalışmalarında; tarımsal çeşitliliği artırmak, nadas arazilerini ekonomiye kazandırmak ve çölyak hastaları başta olmak üzere hızla büyüyen glutensiz ürünler pazarında Gümüşhane'yi söz sahibi yapmak adına kritik veriler elde edildi.
24 Sektör Aktörüyle Geleceğin Tarımı Planlandı
Gümüşhane genelinde karabuğday ekosisteminin mevcut durumunu analiz etmek amacıyla il merkezi ile Kelkit, Şiran, Torul ve Köse ilçelerinde geniş kapsamlı saha ziyaretleri yapıldı. Kamu kurumları, Gümüşhane Üniversitesi, ticaret ve sanayi odaları, üreticiler, kadın kooperatifleri, geleneksel pestil-köme ve unlu mamul işletmeleri ile yöresel ürün satış noktalarının aralarında yer aldığı 24 farklı paydaş ve sektör aktörüyle birebir görüşmeler sağlandı.
Yapılan detaylı analizler; Gümüşhane’nin bakir ve temiz üretim koşulları, tarla bitkileri yetiştiriciliğindeki köklü deneyimi, geniş nadas alanları ve Çiftçi Kayıt Sistemi’ne (ÇKS) kayıtlı 5 bin 358 çiftçisiyle karabuğday üretimi için biçilmiş kaftan olduğunu ortaya koydu. Buna karşın, üretimin henüz ekonomik ölçeğe ulaşmaması, alım garantisi yetersizliği, işleme kapasitesinin darlığı ve ortak marka eksikliği ise aşılması gereken temel sorunlar olarak listelendi.
Gümüşhane İçin 5 Stratejik Yatırım Alanı
Çalışmanın sonuç raporunda, Gümüşhane tarımını ve ekonomisini dönüştürecek 5 öncelikli yatırım ve destek alanı şu şekilde planlandı:
Tesisleşme Hamlesi: İkinci bir karabuğday temizleme, kabuk soyma, öğütme ve paketleme tesisinin kente kazandırılması.
İnovasyon Merkezi: Glutensiz ürün kulvarında yenilikçi ürünlerin tasarlanacağı bir Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) ve Ürün Geliştirme Merkezi kurulması.
Markalaşma: “Gümüşhane Karabuğday” ismiyle ortak bir marka değerinin oluşturulması.
Çiftçi Eğitimi: Üreticilere yönelik eğitim ve demonstrasyon (uygulamalı gösterim) çalışmalarının yaygınlaştırılması.
Dijital Altyapı: Yöresel ve glutensiz ürünlerin pazarlanması için e-ticaret ve dijital pazarlama kanallarının güçlendirilmesi.
İlçelerin Güç Birliği: Yeni Yatırım ve Üretim Modeli
Projede, Gümüşhane’nin ilçelerinin sahip olduğu coğrafi ve lojistik avantajlara göre özgün bir yatırım modeli kurgulandı. Bu kapsamda tüm ilçelerin potansiyellerine göre stratejik bir rol dağılımı yapıldı.
Yeni modele göre Kelkit, karabuğdayın ana üretim ve endüstriyel işleme merkezi olarak konumlandırılırken; Şiran ilçesi geniş arazileriyle projenin sözleşmeli üretim alanı haline getirildi. Köse ilçesinin organik tarım ve iyi tarım uygulamaları üssü olmasına karar verilirken, Gümüşhane Merkez ise projenin Ar-Ge, eğitim, paketleme ve lojistik koordinasyon merkezi sorumluluğunu üstlendi. Sürecin ticari ve sosyal kalkınma ayağında ise Torul ve Kürtün ilçeleri devreye sokularak, buradaki kadın kooperatifleri ile yerel işletmeler eliyle katma değerli yöresel ürünlerin geliştirilmesi hedeflendi.
Glutensiz Ürünler İçin Reçete Kitabı Yolda
Projenin en dikkat çekici çıktılarından biri de karabuğdayın mutfaktaki katma değerini artıracak olan özel reçete kitabı taslağı oldu. Hazırlanan taslakta karabuğdaydan üretilecek ekmek, erişte, makarna, yufka, kurabiye, granola ve enerji barının yanı sıra geleneksel lezzetler ve dünya mutfağına uyarlanmış standart tarifler yer alıyor.
Hazırlanan bu stratejik yol haritasının hayata geçirilmesiyle birlikte Gümüşhane’nin, Türkiye genelinde karabuğday ve glutensiz ürün pazarında ham maddeden son ürüne kadar tüm tedarik zincirini elinde tutan bölgesel bir cazibe merkezine dönüşmesi öngörülüyor.
