Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) etkinlikleri kapsamında gerçekleştirilen oturumlarda, Gümüşhaneli hemşehrimiz Yüksek İnşaat Mühendisi Yusuf Oral, "Konut Üretiminde Sıfır Atık" başlıklı kapsamlı araştırmasını sundu. Şantiyelerde birebir ölçüm ve fiziki tartı yöntemleriyle elde edilen verilere dayanan çalışmaya göre; Türkiye genelinde yıllık 600 bin konut üretiminde sıfır atık sisteminin hayata geçirilmesi halinde ülke ekonomisine 22 milyar 266 milyon 404 bin 400 lira (508 milyon 101 bin 600 dolar) doğrudan fayda sağlanabilecek.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri doğrultusunda Türkiye’de bir yılda yeni satışı yapılan yaklaşık 600 bin konutun inşa sürecinde ortaya çıkan kağıt, plastik, cam, ahşap, metal, mineral lifli ve organik atıkların ekonomik ve çevresel karşılıklarının ortaya konduğu araştırma, inşaat sektöründe kaynak verimliliği ve yeşil dönüşüm açısından dikkat çekici bulgular sundu.
Konut Başına 37 Bin 111 Lira Ekonomik Katkı
Yüksek İnşaat Mühendisi Yusuf Oral, kamu ve özel sektör tarafından yürütülen konut projelerinde inşaat, elektrik, mekanik ve peyzaj imalatları ile şantiye personelinden kaynaklanan atıkların kaynağında ayrılarak geri dönüşüme kazandırılması gerektiğini vurguladı. Etkin atık yönetimiyle sahadaki malzeme firelerinin azalacağını belirten Oral, bu sayede projelerde maliyet öngörülebilirliğinin de artacağını kaydetti.
Mart 2026 döviz kuru baz alınarak yapılan hesaplamalara göre, yıllık 600 bin konutluk üretimde sıfır atık modelinin uygulanmasıyla 508 milyon 101 bin 600 dolar, yani 22 milyar 266 milyon 404 bin 400 lira ekonomik kazanım elde edilebilecek. Bu tutar, inşa edilen her bir konut başına 37 bin 111 lira 20 kuruş ekonomik katkı anlamına geliyor.
2 Milyon 800 Bin Yetişkin Ağaç Kesilmeyecek: Çevresel ve Maddi Kazanımlar
Sunumdaki envanter analizine göre, Türkiye genelindeki yıllık konut üretiminde 122 bin 400 ton kağıt, 72 bin ton plastik, 164 bin 160 ton metal, 391 bin 680 ton ahşap, 2 bin 160 ton mineral lifli ve 102 bin ton organik geri dönüştürülebilir atık oluşuyor.
Bu atıkların kaynağında ayrıştırılarak ekonomiye kazandırılması halinde sağlanacak başlıca çevresel ve mali kazanımlar şöyle sıralandı:
Orman ve Doğal Varlık: 2 milyon 800 bin 800 yetişkin ağaç kesilmekten kurtulacak, 5 milyar 520 milyon lira değerinde doğal varlık korunacak.
Enerji Tasarrufu: 1 milyar 270 milyon kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanacak ve 6 milyar 312 milyon lira bütçede kalacak.
İthalat ve Petrol: 1 milyon 152 bin varil petrol tasarrufuyla 5 milyar 40 milyon lira ithalat faturasının önüne geçilecek.
Su Kaynakları: 5 milyon 400 bin metreküp suyun kirlenmesi önlenecek; bu miktar 187 bin 200 ailenin bir aylık su tüketimine eş değer kaynak tasarrufu sağlayacak.
Hurda ve Hammadde: Toplam 3 milyar 672 milyon lira hurda satış geliri ile 1 milyar 680 milyon lira değerinde 237 bin 600 ton hammadde tasarrufu elde edilecek.
Kompost ve Toprak Kazanımı: 102 bin ton organik atıktan 57 bin 600 ton kompost gübre üretilerek 1 milyon 152 bin metrekarelik alanı 5 santimetre kalınlığında örtecek verimli toprak kazanılacak.
Kamu İhalelerine Sıfır Atık Bütçesi ve 10 Maddelik Yol Haritası
Modelin sahada etkin ve denetlenebilir şekilde uygulanabilmesi için 10 maddelik çözüm önerisi sunan Yüksek İnşaat Mühendisi Yusuf Oral, özellikle kamu ihalelerinde bağlayıcı düzenlemelere dikkat çekti. Oral, kamu ihalelerine yüzde 0,5 ile yüzde 1 oranında "Sıfır Atık Uygulama Bütçesi" eklenmesini ve bu kaynağın yalnızca atık yönetimi faaliyetlerinde kullanılarak sıkı biçimde denetlenmesini önerdi.
Şantiyelerde yalnızca atık yönetiminden sorumlu personel istihdamının zorunlu tutulması gerektiğini ifade eden Oral; proje başlangıcında "Atık Yönetim Planı" hazırlanması, şantiye sahasında karton ve plastik presi ile geçici atık depolama alanlarının kurulması ve atık yönetimi performansının hakediş süreçlerine entegre edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.





