Gümüşhane’nin Şiran ilçesinde bulunan ve 13. yüzyıla uzanan tarihiyle bölgenin en önemli kültür varlıkları arasında gösterilen Çakırkaya Manastırı, bakımsızlık ve defineci tahribatı nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Yerel halk ve mahalle muhtarı, yapının bir an önce restore edilerek turizme kazandırılmasını talep ediyor.
Doğal Kaya Kütlesine Oyulan Mimari Harika
Şiran’a bağlı Çakırkaya köyünün Kozağaç mevkiinde yer alan manastır, yaklaşık 65 metre yüksekliğindeki devasa bir kaya kütlesi içerisine oyularak inşa edildi. Mimari benzerliği ve özgün yapısı sebebiyle çevre halkı tarafından "Gümüşhane’nin Sümela’sı" olarak adlandırılan tarihi alanın, 13. ile 15. yüzyıllar arasında yapıldığı değerlendiriliyor. Kayıtlara göre yapı, 1848 yılında Piskopos Jeremias Georgiades tarafından geniş kapsamlı bir düzenlemeden geçti.
Restorasyon Projeleri Hayata Geçmeyi Bekliyor
Kültür varlıklarını koruma çalışmaları doğrultusunda 2016 yılında resmi olarak tescillenen manastır için rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlandı. Ancak aradan geçen yıllara rağmen uygulama aşamasına geçilmemesi, yapıdaki bozulmaları hızlandırdı. Koruma tedbirlerinin yetersizliği sebebiyle iç bölümler, kaçak kazı faaliyetleri ve kontrolsüz ziyaretlerden ciddi zarar gördü.
"Bölgenin Dini Merkezi Konumundaydı"
Çakırkaya köyü sakinlerinden Baysal Kaya, manastırın geçmişte Karadeniz için kritik bir inanç merkezi olduğunu belirterek şunları söyledi:
"Sözlü tarihimize göre geçmişte burada Rumlar yaşamış ve manastırın dağa oyulma sürecinde çalışmışlar. Burası dönemin ana inanç merkezlerinden biriymiş. Geçmişte yer altında ve dağda toplam 40 odasının bulunduğu anlatılır."
"Zamanla taşları sökülerek farklı yapılarda kullanılmış ve alan tahrip edilmiş. Şu an harap durumda olan bu eserin acilen turizme kazandırılması gerekiyor."
Ziyaretçilerin En Büyük Sorunu Ulaşım Yolunun Yetersizliği
Manastırın virane durumda olmasından ve korumasız kalmasından yakınan Çakırkaya Köyü Muhtarı Seyfettin Demir ise alanın Tomara Şelalesi turizm güzergahı üzerinde yer aldığını hatırlattı. Bölgeye yoğun bir ziyaretçi akını olduğunu vurgulayan Demir, giden turistlerin özellikle ulaşım yolunun bozukluğundan şikayet ettiğini belirterek alanın restore edilip çevre düzenlemesinin yapılmasını istedi.
Eski dönemlere ait arkeolojik kalıntılarla çevrili olan Çakırkaya Manastırı, gerekli restorasyon adımları atıldığı takdirde Karadeniz’in inanç ve kültür turizmine yüksek katkı sağlama potansiyeli taşıyor.