Öncelikle tasavvufu doğru konumlandırmak gerekir. Tasavvuf temelde İslami bir disiplin olup sonradan menşeinden saptırılan bir anlayış mıdır, yoksa İslam’ın dışında, kendine has inanç, ibadet ve ahlak anlayışı bulunan farklı bir dünya görüşü müdür? Bu durumu tesbit etmeden yapılacak tüm tasavvuf değerlendirmeleri eksik kalmaya mahkumdur.


Bu temel soruyla klasik ve güncel tasavvuf kaynaklarına ve tasavvufi pratiklere yaklaştığımızda, tasavvufun temelinin, iddia edildiği gibi takva ve ihlas gibi Kur’ani kavram ve pratiklere değil, kainata, “Tanrı”ya ve hayata dair antik çağlardan bu yana var olagelen bir algı biçimine dayandığını görürüz. Bu algı biçiminin, hakikat bilgisi yani ilim anlayışından akideye, amelden ahlaka kendine münhasır bir dünya görüşüne sahip olduğu müşahede edilmektedir. Dolayısıyla tasavvuf, İslam’dan bir sapma değil, temel değerleri itibariyle İslam’la çelişen bir ayrı dünya görüşüdür. İslam ve tasavvufun ilim anlayışları da, bu ilim anlayışları üzerine bina edilen akide anlayışları da ve dolayısıyla ameli ve ahlaki alandaki önermeleri de köklü farklılıklar göstermektedir.

Bilindiği gibi İslam’a göre Peygamberler dışındaki insanlar için ilim kesbîdir. Yani ilim Yüce Allah tarafından vahiy yoluyla sadece Peygamberlere bildirilmekte, Peygamberler dışındaki insanlar bu ilmi, ilmin yazılı olduğu Kitabullah’ı okumakla ve Peygamberin o Kitab’a dayalı yaşantısını örnek edinmekle, bu alanda çaba göstererek kazanmaktadır. Bundan sadece Peygamberler müstesnadır. Peygamberlerin imi vehbîdir. Onlar ilmi doğrudan Yüce Allah’tan almışlardır. Tasavvufa göre ise ilim vehbîdir.


Tasavvufta bilginin taşıyıcısı olmaktan öte bilginin / hakikatin temsilcisi hatta kaynağı görülen şeyhler, gavslar ve kutubların, ilmi keşf, marifet, ilham gibi yollarla doğrudan kaynağından, yani Yüce Allah’tan aldıkları iddia edilmektedir. Klasik ve güncel tasavvufi kaynaklar bu anlayışın örnekleriyle doludur. Ki birçok tasavvufi kaynakta, o kaynağın Âlemlerin Rabbi tarafından indirildiği, yazdırıldığı, ilham edildiği gibi ifadeler yazılıdır. Toplumumuzda yaygın olarak kabul gören Celaleddin Rumi’nin Mesnevi’si ile Said Nursi’nin Risaleler’i bu iddianın açıkça dile getirildiği eserlerdendir.


Vehbî ilim anlayışı tasavvufun temelini teşkil ettiğinden, tüm tasavvufi çevrelerde bu anlayış kendini göstermektedir. Mesela senet ve metin tenkidi usülleri üzerinden yapılması gereken haid rivayetleri değerlendirmelerinin bile tasavvufi eserlerde “keşf ve marifet bilgisi” yoluyla yapılması sıkça rastlanan bir durumdur. Uydurma olduğu bilinen çeşitli rivayetlerin, tasavvufi eserlerde bu yolla savunulduğu bilinmektedir. İsmail Hakkı Bursevi’nin “Ben gizli bir hazine idim. Bilinmemi istedim. Halkı bilinmem için yarattım” şeklindeki uydurma rivayet konusundaki değerlendirmesinde (!) olduğu gibi: “Keşf ehline göre bu hadisi şerif sahihtir. İsterse hadis ezbercilerine göre sahih olmasın. Zira keşf ehli olanlar bizzat Peygamber efendimizden alır söylerler. Hadis ezbercileri ise nakil yolu ile rivayet ederler.” Rabbani’nin, İbn Arabi’yi eleştirirken dile getirdiği “İbn Arabi’nin hak ehline aykırı görüşlerinin çoğu, manevi müşahedemizde (keşfimizde) hatalı görüldü” ifadeleri de bu konuda ilginç bir örnektir.


İlim, yani hakikat bilgisinin kaynağı konusunda İslam’dan bu şekilde temelden ayrışan tasavvufun, başta Allah inancı, Peygamber inancı, vahiy inancı olmak üzere inanç konularındaki yaklaşımları da İslam’dan temelden farklılık göstermektedir.


“La mevcude illallah” cümlesiyle ifade olunan Vahdet-i Vücud inancı, fenafillah, hulûl gibi inançlar, Tasavvufçuların nasıl bir Allah inancına sahip olduğunu ortaya koyan inançlardır. Bu konuda “Ete kemiğe büründüm Yunus diye göründüm” dizeleri” ve bunun güncel versiyonu olan ve meşhur bir medya şeyhi tarafından dillendirilen “Tecelligahta büyük zatlara göründü. Ne diyor: Ete kemiğe büründüm Mahmud diye göründüm” ifadeleri tasavvufçuların Allah inançlarını ortaya koymaktadır. Yaşarken ve öldükten sonra kainatta ve insanlar üzerinde tasarruf sahibi olduğuna ve insanlarla Allah arasında aracılık yaptığına inanılan “kutblar”a, “gavslar”a dair kabulleri de tasavvufun Allah inancının, İslam’ın Allah inancıyla hiçbir şekilde bağdaşır olmadığını ortaya koymaktadır.


Tasavvufun Allah inancı, emirlerine tabi olarak rızası aranacak ve vaat ettiği cennet nimetine ulaşılmaya çalışılacak olan İslam’ın İlah’ı değil, seyri sülukla kendisinde ulaşılmaya, kendisinde fena olunmaya çalışılacak, kendisiyle bütünleşilip yok olunacak bir ilah inancıdır. Tabii ki bu ilah, asla İslam’ın tanıttığı el-İlah olan Yüce Allah değildir. İslam’da, Peygamberler dahil tüm insanlar için ebedi kurtuluş olarak cennet nimeti vadolunurken, tasavvuf bu nimeti küçümsemekte ve “Cennet cennet dedikleri birkaç köşkle birkaç huri, isteyene ver sen onu, bana seni gerek seni” diyerek Allah’ta yok olmak gibi bâtıl bir hedefe yönelmektedir.


Tasavvufun Peygamber inancı ile İslam’ın Peygamber inancı da taban tabana zıttır. İslam, peygamberlerin insanalr içinden birer insan olduklarını, gaybı bilemeyeceklerini, hidayetin kaynağı olmadıklarını, ölümlü olduklarını, kısacası Allah’ın kulu ve rasulü olduklarını belirtir. Oysa tasavvufun Peygamber anlayışı, insanüstü, kainatın yüzü suyu hürmetine yaratıldığı, hayattayken de ölümünden sonra da insanlar üzerinde gaybi tasarrufta bulunabilen insanüstü bir varlıktır. Hakikati Muhammediye inancıyla, yani Allah’ın dışında hiçbir şey yokken ilk yaratılanın Hz. Muhammed’in nuru olduğu inancıyla, yarı-ilah bir peygamber anlayışı üretilmiştir.

Hakikat bilgisi (ilim) konusunda olduğu gibi, vahiy inancında da tasavvuf keşf, marifet, ilham iddialarıyla İslam’dan temelden ayrışmıştır.


Amel ve ibadet alanında da İslam ve tasavvuf iki farklı dünya görüşü olarak karşımıza çıkmaktadır. Riyazetiyle, zikr adı altında ortaya koyduğu ayin biçimleriyle, rabıtasıyla, şeyhlere tazim ve şeyhleri, kutubları duada aracı kılmak, hatta ruhaniyetlerinden yardım talep etmekle ayrı bir dünya görüşü olarak karşımıza çıkmaktadır tasavvuf.


İslam’ın ahlak anlayışıyla tasavvufun ahlak anlayışı da tamamen farklıdır. İslam’a göre ahlak, Allah’ın sınırlarına riayet ederek, Hz. Peygamber’i örnek alarak hareket etmektir. Tasavvufun ahlak anlayışında ise öne çıkan hususlar, şeyh-mürid ilişkilerinde müridin nasıl davranması gerektiği, şeyhine tam teslimiyeti nasıl yerine getireceğine dair öğretilerdir. “Mürid, şeyhinin elinde gassalın elindeki meyyid gibidir” düsturu, tasavvufi ahlakın en temel öğretilerindendir. Bu konuda Tasavvufi Ahlak adıyla kaleme alınmış olan eserlerde ibretlik anlatımlar vardır.


Dolayısıyla tasavvufu tasavvuf yapan zühd, riyazet gibi ameli fiilleri değildir. İtikadi kabulleridir. Dolayısıyla ilk dönemlerde zühd anlayışına yönelen Müslümanların bu yanlış yönelimleri tasavvufa yönelim değil, İslam’ın bütünlüğünü kavrayamamanın neticesi olarak değerlendirilmelidir.

Tasavvuf, ilk defa İslam toplumu içerisinde doğmuş bir anlayış değildir. Tasavvufu tasavvuf yapan vahdet-i vücud, hulul, fenafillah gibi inançlar, kadim zamanlardan itibaren çeşitli felsefi ve mistik öğretiler içerisinde yaşatılan inançlardı. Dolayısıyla ancak tasavvufun İslam toplumuna etki ve sirayet etmesinden, İslam’la sentezlenerek yeni bir biçimde tekrar ortaya çıkmasından söz edilebilir.


Bu noktada, tasavvufun İslam'dan farklı ayrı bir dünya görüşü olarak kendini göstermekle birlikte birtakım İslami inanç ve kavramları da bünyesinde barındırdığını belirtmemiz gerekir. Zaten tasavvufun kitlelerce İslami bir disiplin olarak algılanmasının sebebi de budur. Ancak şu da bir gerçektir ki tasavvuf, İslam'dan aldığı inanç ve kavramları asli anlamlarından tamamen kopararak onlara kendi felsefi yapısı çerçevesinde yeni anlamlar yüklemiş ve böylece kendisine İslami açıdan meşruiyet sağlamaya çalışmıştır. Kısacası tasavvufu, İslam’ın yapıtaşlarıyla İslam’ın arsasına inşa edilen kaçak bir bina olarak nitelendirmek haksızlık olmayacaktır.
BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Abdulhalim EROĞLU 2013-01-30 13:54:21

Sn.Hüseyinoğlu,
Tasavvuf tarihini antik çağlara dayandırmışsınız, hangi kaynakta yazıyorsa…
Tasavvufun İslam la çeliştiğini belirtmişsiniz, oysaki tasavvuf İslam’ın ta kendisidir, özüdür…
Hz. Mevlana’yı, Said Nursi’yi reddettiğinizi beyan etmişsiniz. O zaman İstanbul’u fetheden peygamberimizin sözüne mazhar olmuş olan Fatih’in hocası Akşemseddin’ i de, Aziz Mahmut Hüdayi Hz., Hacı Bayram Veli, Ahmet Ziyauddin Gümüşhanevi vebu gün kabir şerifleri İstanbul’da bulunan bir çok Allah dostunu da bu manada reddediyorsunuz …
Siz şimdi Hızır Aleyhisselam için bile neler söylersiniz kim bilir..
İbadette önemli olan Allah Rızası iken Yunus Emre’yi basite alarak siz bunu ganimet cennet noktasına getirmişsiniz. Namaz kılarken niyet ettim Allah Rızası için değil de niyet ettim cenneti kazanmaya deyipdemi namaz kılmalıyız? sizin ifadenizden bunu anlıyoruz…
İnternette şöyle bir isminizi yazdığımızda İktibas dergisinde yazdığınızı görüyoruz. O zaman bu cümleleri neden yazdığınızı daha iyi anl

Avatar
Abdulhalim EROĞLU 2013-01-31 08:29:31

Sn.Hüseyinoğlu,
Tasavvuf tarihini antik çağlara dayandırmışsınız, hangi kaynakta yazıyorsa…
Tasavvufun İslam la çeliştiğini belirtmişsiniz, oysaki tasavvuf İslam’ın ta kendisidir, özüdür…
Hz. Mevlana’yı, Said Nursi’yi reddettiğinizi beyan etmişsiniz. O zaman İstanbul’u fetheden peygamberimizin sözüne mazhar olmuş olan Fatih’in hocası Akşemseddin’ i de, Aziz Mahmut Hüdayi Hz., Hacı Bayram Veli, Ahmet Ziyauddin Gümüşhanevi vebu gün kabir şerifleri İstanbul’da bulunan bir çok Allah dostunu da bu manada reddediyorsunuz …
Siz şimdi Hızır Aleyhisselam için bile neler söylersiniz kim bilir..
İbadette önemli olan Allah Rızası iken Yunus Emre’yi basite alarak siz bunu ganimet cennet noktasına getirmişsiniz. Namaz kılarken niyet ettim Allah Rızası için değil de niyet ettim cenneti kazanmaya deyipdemi namaz kılmalıyız? sizin ifadenizden bunu anlıyoruz…
İnternette şöyle bir isminizi yazdığımızda İktibas dergisinde yazdığınızı görüyoruz. O zaman bu cümleleri neden yazdığınızı daha iyi anlıyoruz. Size söyleyecek fazla bir söz yok.
Ola ki gün gele sakın inkar ettiğiniz Ahmet Ziyauddin Gümüşhanevi Hz.lerinden hemşerim diye medet ummayasanız.O zaman bu yazdıklarınızı size yedirirler, haberiniz olsun.

Avatar
bünyamin çelik 2013-02-04 12:54:47

rabbim bizleride af eylesin ama bilmeden bu kardeslerimiz bir sirk batagindalar hangi peyganber allahi anarken araya birini koyacaksiniz demis seyhe biat olmadan tasavvuf olmuyor bu nasil bir yaman celiskidirki allah cc bize akletmezlermi onlar akillarini kullanmazlarmı derken tasavvuf adi altinda islamla taban tabana zit bir anlayisla kardeslerimiz aldatilmaktadir.Hocam agziiniza saglik bu yazilarin sayilari cogaltilmali ve kardeslerimiz farkinda olmayarak battiklari sirk batagindan kurtarilmalidirlar.Bunu bilmeden yapanlarin sayisi cok bu kardeslerimize ulaşmaliyiz. allaha emenet olun.

Avatar
Şükrü Hüseyinoğlu 2013-02-04 16:16:52

Sayın Eroğlu, tasavvufun vahdet-i vücud, hulul gibi temel kabullerinin antik çağların pagan felsefelerine dayandığını ifade etmeye çalıştım. Bununla ilgili de somut örnekler verdiğimi düşünüyorum.

Celaleddin Rumi, Said Nursi gibi şahsiyetleri reddettiğimi yazmışsınız. Reddetmek nasıl oluyor bilmiyorum. Sadece yanlışlarını eleştiriyorum ve buna da hakkımız olduğunu düşünüyorum. Her iki şahsiyetin de kendi yazdıkalrı kitaplar için "Bunlar Allah'tan indirilmiştir, Allah bana yazdırdı" demektedir. Buu leştirmeyelim mi? Mesnevi'ye, Sikke-i Tasdik-i Gaybi adlı esere bakarsanız bunları görebilirsiniz. Bizim yegane mutlak kaynağımız Kur'an, kendisine tabi olacağımız önderimiz ise Allah Rasulüdür. Ahmed Ziyauddin, Akşemseddin ve diğerlerinin doğrularını alırız, yanlışlarını terk ederiz ve gerekirse eleştiririz.

Avatar
Şükrü Hüseyinoğlu 2013-02-04 16:20:26

Yunus Emre'nin cennet konusundaki beytini Osmanlı şehhulislamı Ebussuud'un küfür sözü olarak nitelediğini bilmenizi isterim. Rabbimiz Rasulü'ne dahi cenneti vadederken ve "Çalışanlar bunun için (Cennete kvuşmak için) çalışsınlar" diye buyururken cenneti küçümsemek "İateyene ver onu" demek doğru olabilir mi? Bu felsefenin arkasında insanın allah'ın parçası olduğu (haşa) ve yeniden onda fena bulması gerektiği şeklindeki antik pagan felsefeler vardır.

Biz hergün namazlarımızda Fatiha Suresi'ni defaatle okuyoruz ve orada "Rabbimiz, ancak sana ibadet eder ve ancak senden yardım dileriz" diyoruz. Dolayısıyla Ahmed Ziyauddin veya bir başka kuldan medet umma şirkinden Allah'a sığınırız.

Allah'a emanet olun.

Avatar
bünyamin çelik 2013-02-11 13:10:53

kurani bir anlayisi bu insanlara anlatmaliyız sirke dustuklerin söyleyelim ancak onlara da saygı duyalimki bizlerde bun bilmeden yani kurani tevhidi cizgiyi bilmeden önce farkin da olmadan sirke bulasmistik.

banner333

banner309

banner277

Özel günlerde sevdiklerinize Hediyelennden hediye alabilirsiniz.